İthalat ve ihracatta proforma fatura ile ticari fatura
Proforma fatura nedir, ticari faturadan farkı nedir ve yurt dışına mal gönderirken gümrük, banka ve alıcı hangisini ister?
Yurt dışına mal satıyorsanız adları birbirine benzeyen iki belgeyle karşılaşırsınız: proforma fatura ve ticari fatura (commercial invoice). Farklı zamanlarda düzenlenir ve farklı taraflara hizmet ederler. Bunları karıştırmak ödemeyi geciktirebilir veya malın gümrükte beklemesine yol açabilir.
Proforma fatura: satış kesinleşmeden önce
Proforma fatura, mal sevk edilmeden önce gönderilen ön faturadır. Alıcıya neyi hangi fiyata alacağını tam olarak gösterir; böylece alıcı:
- Ödemeyi, çoğu zaman peşin veya akreditifle, organize eder.
- İthalat lisansı ya da izni için başvurur.
- Bankasından veya yönetiminden onay ya da finansman alır.
Proforma fatura bir ödeme talebi değildir ve muhasebeye satış olarak kaydedilmez. Fiyatlar ve kurlar değiştiği için genellikle bir geçerlilik tarihi taşır.
Ticari fatura: malla birlikte giden belge
Ticari fatura, uluslararası satışın kesin faturasıdır. Gümrük; malın değerini, menşeini ve tanımını kontrol etmek, vergi ve harçları hesaplamak için bu belgeyi kullanır. Alıcı da ödemeyi bu faturaya göre yapar.
Karşılaştırma
| Proforma fatura | Ticari fatura | |
|---|---|---|
| Zamanı | Sevkiyattan önce | Sevkiyatta |
| Hukuki niteliği | Teklif, vergi belgesi değil | Kesin fatura, gümrükte kullanılır |
| Başlıca kullanıcılar | Alıcı ve bankası | Gümrük, alıcı, taşıyıcı |
| Değiştirilebilir mi? | Evet, satış kesinleşene kadar | Hayır, düzeltme belgesiyle düzeltilir |
Ticari faturada bulunması gerekenler
- İhracatçı, ithalatçı ve farklıysa malı teslim alacak alıcı (consignee).
- Her kalemin açık tanımı, miktarı, birim fiyatı ve toplam değeri.
- Navlun ve sigortayı kimin ödeyeceğini belirleyen teslim şekli (Incoterms): EXW, FOB, CIF vb.
- Menşe ülke, yükleme limanı ve boşaltma limanı.
- Satış para birimi.
Birçok gümrük idaresi GTİP kodlarını ve ağırlıkları da ister; gerekiyorsa bunları kalem tanımına ekleyin.
İki belgeyi de hazırlayın
Teslimattan önce, ön ödeme veya gümrük için ön fatura gönderin.
Proforma ile başlayın. Alıcı onaylayıp mal hazır olduğunda proformayı açın, "Dönüştür" ve ardından "Ticari fatura"yı seçin; koliler için bir çeki listesi ekleyin. Fatura nasıl düzenlenir rehberine de göz atabilirsiniz.